Malı vermeden önce kendiniz neyi sorarsınız?
Bursa’da ilk kez iş yapacağınız bir atölyeye kumaş, iplik ya da parça vermeden önce dört cevabı elinizde bulundurun. Cevaplar mesajla gelsin, sonradan bakabilirsiniz:
- Unvan tam olarak ne, faturada hangi ad yazacak?
- Malınız hangi adrese gidecek, iş orada mı yapılacak yoksa başka bir atölyeye mi devredilecek?
- Daha önce kimin işini yaptı, onunla görüşebilir misiniz?
- Teslim ve geri dönüş hangi belgeyle yapılacak?
Bursa’da firmanın kaydına nereden bakılır?
Bursa’da tek bir ticaret sicili yok, ilde sekiz müdürlük çalışıyor. Firmayı yanlış yerde aradığınızda “kaydı yok” sanabilirsiniz:
| Firma şurada görünüyorsa | Bakılacak yer |
|---|---|
| Bursa merkez | BTSO üye sorgusu (unvan ya da meslek grubuyla) ve Bursa Ticaret Sicili |
| İnegöl, Gemlik, Karacabey, Mustafakemalpaşa, Orhangazi, Yenişehir, İznik | İlçenin kendi ticaret sicili; BTSO sorgusu bu firmaları göstermez |
| Hepsinde | Ticaret Sicili Gazetesi: unvan ile ortaklık ve yetki değişikliği ilanları |
Karta, faturaya ve sicile yazılan unvanı harfi harfine karşılaştırın. Mobilyada bayilik teklifi aldıysanız imzadan önceki kontrol listesi bu adımla başlar; aynı kişinin birden çok şirketi olabilir, teklifi hangisinin verdiğini sorun.
Dedektif adreste neye bakar?
Sicilde düzgün görünen bir firmanın adresinde iş dönmüyor olabilir, Bursa dedektif işinde bakılan yer burasıdır. İş gününde dışarıdan tabelada hangi adın yazdığı, kapının açık olup olmadığı, mal indirilip yüklenip yüklenmediği görülür.
Kurgusal anlatım, gerçek bir iş değil
Kumaşınızı ilk kez vereceğiniz bir atölye Yıldırım’da olduğunu söylüyor; elinizde mesajla gelen bir konum ile iki fotoğraf var, unvan henüz yok. Plan önce unvanı istemek, sonra o konumda bir iş günü dışarıdan görülenleri not etmektir. Malın çıkıp çıkmayacağı sizin kararınız olarak kalır.
Firmanın borcu, çeki ve banka durumu bu bakışa girmez; işçisinden, komşu dükkândan ya da güvenlikten bilgi toplamayız, kimsenin evine bakmayız. Sanayi bölgesi içindeki bir tesiste görülen kadarı kapıyla sınırlıdır.
Fason atölyede ayrıca neye dikkat edilir?
Fason işte mal sizindir ama başkasının elinde durur, riskin büyüğü de buradan gelir. İşi alan atölye ile yapan atölye ayrı olabilir: bakılan adres doğru çıkar, kumaşınız başka bir yerde dikilir. Verdiğiniz iş miktarını atölyenin büyüklüğüyle karşılaştırın, adresi malın gerçekten gideceği yer için isteyin. Atölye işin ortasında kapandıysa sıra değişir.
Avans isteyen tedarikçi ve sevkiyat
Avans isteyen tedarikçi için bakılacak yer, malın çıkacağını söylediği depodur. Gemlik’te limanlar ve serbest bölge olduğundan sevkiyat firmasının kartındaki adres ile yükün durduğu yer aynı olmayabilir; ikisini de sorun. Yolda kalan mal için nakliyeci yazısı ayrı bir sıra izler.
Ortak adayı için ne yapılır?
Ortak adayının anlattığı iş yerine aynı biçimde bakılır: söylediği atölye ya da dükkân var mı, işliyor mu. Eski ortaklıklarını ve yetki değişikliklerini sicil ilanlarından siz görürsünüz, görüşmeyi de size bırakırız.
Sonuçta elinizde ne olur?
Elinizde tarih, adres ve görülenlerin kaydı olur, firma hakkında “güvenilir” ya da “değil” hükmü olmaz. Kapı kapalı bulunabilir, görülecek bir hareket çıkmayabilir; bunu da yazarız. Süreyi adres sayısı belirler, merkeze uzak ilçelerde yol ayrıca hesaba girer. Malı verip vermeyeceğinize bu kayıtla siz karar verirsiniz.